הדר פורטנוי נרובאי

هادار بورتنوي نروباي

לאחרונה, בזמן מתקפות הטילים, שקעתי בחצר ביתי בעבודה על שטיח, שמדמה וילון, שמדמה חלל שאיננו עוד.

חלל זיכרון לחלל: החדר האחורי בבית סבתי בחדרה. 

השטיח הגדול מתאר זיכרון של קיר אחורי: פינת ישיבה קטנה על שטיח אפרסקי, שעון קיר עתיק וחלון גדול, המכוסה בווילון אטום כמעט לחלוטין.

סבתי, ששכלה במלחמת יום הכיפורים את בנה, אחיו של אבי, חזרה ואמרה לי: "לאבד בן זה חור בלב, והדם לא מפסיק לזרום".

את ה׳שטיח-וילון׳ ואת שאר שטיחי הטאפטינג ובהם דימויים של מגילת העצמאות, תעודת נטיעת עץ מקק"ל, תמונת מחזור של תיכון "חדרה" (תשל"א, 1970) וצילום ספיה אחרון מרגע פרידתם

אני רושמת ופורמת בחוטי זיכרון, עובדת מאחור, מתוך חוסר ודאות ושליטה חלקית. 

בחלל נוכחים גם שלושה וילונות האפלה, תחריטים על קרטוני חלב הטבולים בדיו כחול, 

כירה מחימר שחור ופיתה שרופה.

מתוך פעולות אלו של עיבוד הזיכרון בעבודות, אני מנסה לרכוש שליטה מחדש על הגורל - 

עם גיוסו של בני הבכור לצבא.

في الآونة الأخيرة، وخلال الهجمات الصاروخية، انغمستُ في العمل في فناء منزلي على سجادة تحاكي ستارة، تحاكي بدورها فضاءً لم يعد موجودًا.

إنه فضاءٌ للذاكرة يستحضر فضاءً آخر: الغرفة الخلفية في بيت جدتي في الخضيرة.

تصوّر السجادة الكبيرة ذكرى الجدار الخلفي للغرفة: زاوية جلوس صغيرة فوق سجادة بلون الخوخ، وساعة حائط قديمة، ونافذة كبيرة تكاد تغطيها ستارة معتمة بالكامل.

كانت جدتي، التي فقدت ابنها، شقيق والدي، في حرب تشرين/يوم الغفران، تردد لي دائمًا: "فقدان الابن ثقبٌ في القلب، والدم لا يتوقف عن النزف."

أرسم وأفكّك "السجادة–الستارة"، إلى جانب بقية سجاد التافتينغ، التي تحمل صورًا من وثيقة إعلان الاستقلال، وشهادة غرس شجرة صادرة عن الصندوق القومي اليهودي (كاكال)، وصورة تخرّج لثانوية "الخضيرة" (1970–1971)، وصورة سيبيا أخيرة التُقطت في لحظة الوداع. أفعل ذلك بخيوط الذاكرة؛ أرسم وأفكّك، وأعمل من الجهة الخلفية، وسط شعور بعدم اليقين وسيطرةٍ جزئية على ما يجري.

ويضم الفضاء أيضًا ثلاث ستائر تعتيم، وحفريات مطبوعة على عبوات حليب كرتونية مغموسة بالحبر الأزرق، وموقدًا من الطين الأسود، ورغيف خبز بيتا محترقًا.

ومن خلال هذه الأفعال، التي تُعالج الذاكرة عبر العمل الفني، أحاول استعادة شيء من السيطرة على المصير، مع التحاق ابني البكر بالخدمة العسكرية.