יולי 2026

המדרשה | תערוכת הגמר 2026

טקסט אוצרים

***

בדבריו בטקס פתיחת תערוכת הגמר, עם סיום כהונתו כראש בית הספר לאמנות - המדרשה, עמד יאיר

גרבוז לפני הבוגרות והבוגרים הטריים ואמר:

״בימים אלה במקום הזה צריכות המוזות לרעום. במקום ובזמן הזה מלחמה למען התרבות והאמנות זהו המעשה החינוכי הגדול והיחיד שניתן לעשות ועל כן זוהי ברכתי לכם. אל תוותרו לעולם על מה שאי אפשר בלעדיו – היצירה.״

שמונה עשרה שנים אחרי, בימים אלה במקום הזה, התותחים רועמים ביתר שאת וסכנת השתיקה

וההשתקה מוחשית מתמיד.

על בוגרות ובוגרי המחזור המסיים עתה נגזר לבדוק במהלך תקופת הלימודים, הסוערת ממילא, איך יוצרים

אמנות, מדברים וכותבים עליה, לומדים ומלמדים אותה בזמן מלחמה; איך מדמיינים ובוראים עולמות כאשר

המציאות עולה על כל דמיון; איך מוצאים הרשאה פנימית ליצור אל מול ההרג וההרס; מה תוקפה של

ביקורת, של התעמקות, של ראיה מורכבת נוכח עולם שערכיו המוסריים הבסיסיים מאוימים או קורסים.

23 בוגרות ובוגרים מציגים בתערוכת הגמר, החותמת את תקופת לימודיהם במדרשה. ארבע שנות הלימוד,

האינטנסיביות והמעצבות, הצטלבו שוב ושוב עם מציאות מטלטלת, כאובה ואלימה. התערוכה חושפת מגוון

קולות, הבאים לידי ביטוי במדיומים שונים ובמפגשים בין פרקטיקות וגישות אמנותיות. לצד זאת, העבודות

משקפות נקודות מבט שונות על המציאות שחדרה תדיר לחממה המגינה והמאפשרת של הפקולטה

לאמנויות, שיבשה ושינתה את סדר יומה. גם בעבודות המבקשות לשמור מרחק מן האקטואליה, או באלה

הרבות, המתעקשות על הומור וקריצה אירונית, הנוף נגוע ומאוים, הבית אינו מקום בטוח והמרחבים

המוגנים דחוסים וצפופים.

גרבוז, שההומור היה עבורו ״דרגה אחת עמוק יותר מהרצינות״, בחר אז, בדברי הפרידה שלו לבוגרים,

דווקא בטון רציני ונחרץ כדי לקשור בין מעמד הסיום לבין הזמן והמקום:

״כל בוגר טרי של המדרשה, בוגר טרי של המוסד הזה המהווה בית לאמנות המקומית, אמור מעתה להצטרף למלחמה שהיא אמנם מלחמת ברירה לכל דבר ואיש לא כפה אותה עלינו אך היא חשובה וחיונית לטעם קיומנו ולחרותה של מחשבתנו – מלחמת ההצלה למען האמנות, התרבות וההשכלה במדינת ישראל. […] זוהי מלחמה נגד אויבים מבית ונגד מקצצים משלנו ונגד מהרסים מקרבנו ונגד גסי הרוח השונאים חיי רוח. אין לכם ולנו שום אפשרות שלא ליטול חלק במלחמת המצווה הזו שכולה לשם הישרדות התרבות ולמען הגנה עצמית.״

באחד מרישומיו כתב גרבוז ארבע מילים:

דוממתי טבע

הפשטתי מקום

הצירוף הזה מערבל ולש נושאים וסוגות בתולדות הציור, ובה בעת יוצר תנועה, המקשרת את מעשה

האמנות אל המקום.

תערוכת הגמר מציינת, אמנם, נקודה בסופו של פרק הלימודים, אך היא מבקשת השנה להראות מצב

דינמי. הציור, הפיסול, הצילום, עבודות הוידאו, המדיה והמיצב המוצגים בה פורסים מנעד של תנועות סביב,

אל ומתוך המקום המצולק והמציאות המורכבת. היא חושפת תמונה רוחשת, שנוכחים בה סימני שאלה

חיוניים ורוטטים.

אורית אדר בכר

ברק רביץ

***

تموز 2026

همدراشا | معرض التخرج 2026

نص القيّمين

في كلمته في افتتاح معرض التخرج، ومع انتهاء ولايته رئيسًا لمدرسة الفن – همدراشا، وقف يائير غربوز أمام الخريجات والخريجين الجدد وقال:

"في هذه الأيام، وفي هذا المكان، ينبغي أن تدوي الموزات. ففي هذا المكان، وفي هذا الزمن، تشكل الحرب من أجل الثقافة والفن الفعل التربوي الأكبر والوحيد الممكن، ولذلك فهذه هي بركتي لكم: لا تتخلوا أبدًا عما لا يمكن الاستغناء عنه – الإبداع."

بعد ثمانية عشر عامًا، في هذه الأيام، وفي هذا المكان، تدوي المدافع بقوة أشد، ويغدو خطر الصمت والإسكات أكثر حضورًا من أي وقت مضى.

قُدِّر لخريجات وخريجي الفوج الذي يتخرج الآن، خلال سنوات دراستهم المضطربة أصلًا، أن يختبروا كيف يبدعون فنًا، ويتحدثون عنه، ويكتبون عنه، ويتعلمونه ويعلّمونه في زمن الحرب؛ وكيف يتخيلون عوالم ويخلقونها حين يفوق الواقع كل خيال؛ وكيف يجدون إذنًا داخليًا للإبداع إزاء القتل والدمار؛ وما الذي يبقى من وجاهة النقد، والتعمق، والرؤية المركبة، إزاء عالم تتعرض قيمه الأخلاقية الأساسية للتهديد أو للانهيار.

يشارك في معرض التخرج ثلاثة وعشرون خريجة وخريجًا، في المعرض الذي يختتم سنوات دراستهم في همدراشا. تقاطعت سنوات الدراسة الأربع، المكثفة والمشكِّلة، مرة بعد أخرى، مع واقع مزلزل، مؤلم وعنيف. ويكشف المعرض عن تنوع في الأصوات، يتجلى عبر وسائط فنية مختلفة، ومن خلال تقاطعات بين ممارسات ومقاربات فنية متعددة. وفي الوقت نفسه، تعكس الأعمال رؤى مختلفة للواقع، الذي كان يتسلل باستمرار إلى الحاضنة الحامية والمُمكِّنة التي وفرتها كلية الفنون، فيربك إيقاعها ويغيّر نظامها اليومي. وحتى في الأعمال التي تسعى إلى الحفاظ على مسافة من الراهن، أو في الأعمال الكثيرة التي تصر على الفكاهة والإيماءة الساخرة، يبدو المشهد موشومًا بالندوب ومهددًا، والبيت ليس مكانًا آمنًا، والمساحات المحمية مكتظة ومزدحمة.

غربوز، الذي كان يرى أن "الفكاهة أعمق بدرجة من الجدية"، اختار، في كلمته الوداعية للخريجين، نبرة جادة وحاسمة، ليصل بين لحظة التخرج وبين الزمان والمكان:

"كل خريج جديد من همدراشا، كل خريج جديد من هذه المؤسسة التي تشكل بيتًا للفن المحلي، مدعو منذ الآن إلى الانضمام إلى حرب، هي بالفعل حرب اختيار بكل معنى الكلمة، ولم يفرضها علينا أحد، لكنها حرب أساسية وضرورية لمغزى وجودنا ولحرية فكرنا: حرب الإنقاذ من أجل الفن والثقافة والتعليم في دولة إسرائيل. [...] إنها حرب ضد أعداء من الداخل، وضد من يفرضون التقليصات من بيننا، وضد من يهدمون من بيننا، وضد الغلاظ الذين يكرهون الحياة الفكرية. وليس لنا، نحن وأنتم، أي خيار سوى المشاركة في حرب الفريضة هذه، التي تُخاض من أجل بقاء الثقافة ومن أجل الدفاع عن النفس."

في أحد رسومه، كتب غربوز أربع كلمات:

أسكتُّ الطبيعة

جرّدتُ المكان

هذا التركيب يعجن ويخلط موضوعات وأجناسًا في تاريخ الرسم، وفي الوقت نفسه يولّد حركة تصل العمل الفني بالمكان.

صحيح أن معرض التخرج يمثّل محطة في نهاية مرحلة الدراسة، لكنه يسعى هذا العام إلى إظهار حالة ديناميكية. فالرسم، والنحت، والتصوير الفوتوغرافي، وأعمال الفيديو، والوسائط، وأعمال التركيب المعروضة فيه، تبسط طيفًا واسعًا من الحركات حول المكان، ونحوه، ومن داخله، في هذا المكان الموشوم بالندوب وواقعه المركب. ويكشف المعرض صورة تضج بالحركة، تحضر فيها علامات استفهام حيوية ومرتجفة.

أوريت أدر بخر

باراك رافيتس

איתי ניומן

אלה רנייץ דונייסקי

אריאל הלביץ

גבי קזן

הדר פורטנוי נרובאי

זינה חאג יחיא

יעל צור ציצוביץ

ליאת גריסרו

מאי נעים

מאלאק מגאדלה

מור עזורי

מעיין שחרור

נג’ואן פרוג’ה

נגה גרוס

נגה נפתלי

נויה אבירן דדוש

נטע סחייק

סוג’וד אל צאנע

סלאם גבארין

עדי אדיב

עמית אהרונסון

ענת וייס

שקד סולטן ששון

פתיחת התערוכה ב21.7 בשעה 18:00

:התערוכה פתוחה

ימים א-ה בשעות 10:00-18:00

ימי שישי 10:00-14:00

בשבוע האחרון של התערוכה ( עד ה9.8 ) יהיה פתוח ב12:00-20:00

:דרכי הגעה

בווייז “המכללה האקדמית בית ברל”, בכיכר אחרי השער פונים

שמאלה ונוסעים עד למבנה המדרשה